01 Wat een hunebed is
Een hunebed is een grafkamer van zwerfkeien, opgericht door boerengemeenschappen in het neolithicum. De keien zelf zijn er niet gemaakt maar gevonden: het landijs uit een eerdere ijstijd heeft ze uit Scandinavië meegevoerd en in het noordelijke zand achtergelaten.
De opbouw is overal hetzelfde: rechtopstaande draagstenen, daarop zware dekstenen, en daartussen een langwerpige kamer. Oorspronkelijk lag over het geheel een heuvel van zand en kleinere stenen, die in de meeste gevallen verdwenen is.
Nederland telt ruim vijftig hunebedden, waarvan het overgrote deel in Drenthe ligt. Ze staan bijna allemaal op of naast de Hondsrug en de omliggende zandruggen.
02 Waar ze liggen in het landschap
De ligging is geen toeval. Hunebedden staan op de hogere, droge delen van het landschap, vaak binnen zicht van een oude route. Wie de kaart erbij pakt, ziet dat ze zich concentreren langs een noord-zuidlijn door Drenthe.
Voor een wandelaar betekent dat iets praktisch: de paden ertussen lopen over zandgrond en blijven ook na regen goed begaanbaar. Het zijn de laagtes ertussen die nat worden, niet de plekken waar de monumenten staan.
Veel hunebedden staan onder oude eiken, geplant of gespaard om de plek te markeren. Dat maakt ze in de zomer koele pauzeplekken en in de herfst de mooiste punten van de route.
03 Een route rijgen langs meerdere hunebedden
De aantrekkelijkste routes koppelen twee of drie hunebedden aan een stuk bos en een stuk open akker of es. Reken op vijf tot tien kilometer voor drie monumenten, afhankelijk van hoe direct de paden lopen.
Begin bij voorkeur bij het verst gelegen monument en werk terug naar het startpunt, dan valt het langste stuk aan het begin. Dat is dezelfde logica als het vroeg inplannen van zwaar terrein bij wandelen in het Drents-Friese Wold.
Neem de tijd bij elk monument. Het verschil tussen een hunebed van dichtbij en een hunebed vanaf het pad is groot: pas van dichtbij zie je hoe de draagstenen zijn ingegraven en hoe de dekstenen zijn gekozen op hun vorm.
04 Wat je onderweg verder ziet
Tussen de monumenten door loopt de route over essen: oude, bolle akkers die eeuwenlang met plaggen zijn opgehoogd. Ze liggen hoger dan het omringende land en zijn aan die bolling te herkennen.
Aan de rand van de dorpen staan brinken: open pleinen met oude bomen, ontstaan als verzamelplaats voor vee. Ze vormen logische pauzeplekken en zijn beschreven in het stuk over de omgeving verkennen.
In het najaar liggen op de essen soms nog stoppels; dat trekt ganzen en kraaien in grote aantallen, en levert het geluid dat bij een Drentse novemberdag hoort.
05 Met kinderen langs de stenen
Hunebedden werken goed met kinderen omdat er iets tastbaars staat aan het eind van een stuk lopen. Klimmen op de stenen is op de meeste locaties niet toegestaan, dus geef vooraf aan wat wel mag: eromheen lopen, tellen hoeveel dekstenen er liggen, de vorm natekenen.
Houd de route kort en leg de pauze bij het tweede monument. Meer praktische maatvoering voor natuurdagen met kinderen staat bij uitjes met kinderen in de natuur.
Verder lezen
Voor de dorpen en het landschap eromheen: de omgeving verkennen.
Dezelfde streek per fiets staat beschreven in fietsroutes in Drenthe.
Terug naar de rubriek wandelroutes of naar de voorpagina.